Montessori tại nhà là gì và ba mẹ nên bắt đầu từ đâu

Từ "Montessori" bị dùng rộng đến mức gần như mất nghĩa. Nó được dán lên đủ thứ, từ kệ gỗ, giường bệt cho tới trường mầm non. Nếu bỏ hết phần thương mại đi, thứ còn lại là một cách nhìn khá đơn giản: trẻ có xu hướng tự nhiên muốn tự làm mọi việc, và nhiệm vụ của người lớn là chuẩn bị môi trường để việc tự làm đó khả thi.

Bốn nguyên tắc còn lại sau khi bỏ hết đồ đạc

Môi trường chuẩn bị sẵn. Đồ dùng của bé đặt ở tầm với của bé. Ghế bé ngồi được mà chân chạm sàn. Cốc bé bê được bằng hai tay. Khi môi trường vừa vặn, bé tự phục vụ được và người lớn đỡ phải can thiệp.

Tự do trong giới hạn. Bé được chọn làm gì trong số những lựa chọn đã được người lớn sàng trước. Không phải muốn gì cũng được, cũng không phải cái gì cũng do người lớn quyết.

Tôn trọng chu kỳ tập trung. Khi bé đang cắm cúi làm một việc, đừng chen vào khen hay hướng dẫn. Khả năng tập trung dài là thứ được xây bằng những lần không bị ngắt quãng.

Học qua tay, không qua lời giảng. Trẻ nhỏ hiểu bằng cách sờ, đổ, rót, xếp, lặp lại. Giải thích bằng lời với trẻ dưới ba tuổi phần lớn là vô ích.

Bắt đầu từ đâu trong một căn hộ chật

Không cần đập đi xây lại. Ba mẹ có thể bắt đầu ở đúng ba khu vực:

1. Góc ăn. Một chiếc ghế thấp, một bộ bát thìa bé cầm vừa tay, một chiếc khăn nhỏ để bé tự lau khi đổ. Chấp nhận rằng sẽ đổ, và đổ chính là một phần của việc học.
2. Góc mặc. Một giỏ thấp đựng hai đến ba bộ quần áo để bé tự chọn, một chỗ ngồi để bé tự đi giày. Hai lựa chọn là đủ; nhiều hơn thì bé bị ngợp.
3. Góc chơi. Một chiếc kệ thấp, mỗi ngăn một hoạt động, mỗi hoạt động một khay hoặc một rổ riêng. Số lượng ít, đặt gọn, nhìn vào là thấy ngay.

Kệ đồ chơi kiểu Montessori khác gì thùng đồ chơi

Khác biệt nằm ở chỗ nhìn thấy được. Thùng đồ chơi là một đống hỗn độn — bé bới, không tìm thấy gì cụ thể, dốc hết ra sàn rồi bỏ đi. Kệ thấp bày sáu đến tám hoạt động, mỗi thứ một chỗ, khiến bé nhìn một lượt là chọn được và cất về đúng chỗ cũ.

Số đồ chơi bày ra ít hơn nhiều so với số đồ chơi bé có. Phần còn lại cất đi và luân phiên theo tuần. Cách làm cụ thể có trong bài Bao nhiêu đồ chơi là đủ.

Đồ chơi nào thật sự mang tinh thần Montessori

Không nằm ở nhãn dán trên hộp mà nằm ở ba đặc điểm:

• Một mục đích rõ ràng. Bé nhìn là biết món này để làm gì, không cần người lớn giải thích.
• Có khả năng tự sửa sai. Miếng ghép không vừa thì bé tự thấy, không cần ai chấm đúng sai.
• Làm từ vật liệu thật. Gỗ, vải, kim loại, giấy dày. Chất liệu thật cho bé thông tin thật về trọng lượng, nhiệt độ và bề mặt.

Ngược lại, món nào chạy pin, phát nhạc và nhấp nháy thay bé làm hết mọi việc thì thường chỉ giữ chân bé được vài ngày. Bé bấm nút, đồ chơi biểu diễn, bé xem — vai trò của bé là khán giả chứ không phải người chơi.

Nhóm đồ chơi theo phương pháp Montessori tại TinyMind được chọn theo đúng ba tiêu chí trên.

Ba hiểu lầm phổ biến

"Montessori là phải mua giáo cụ chuẩn." Không. Rót nước từ bình này sang bình kia, nhặt đậu bằng thìa, gấp khăn — toàn bộ dụng cụ có sẵn trong bếp.

"Montessori là không được nói không với con." Cũng không. Giới hạn rất rõ ràng và người lớn giữ giới hạn đó. Cái được tự do là lựa chọn bên trong giới hạn, không phải bản thân giới hạn.

"Montessori là bé tự chơi một mình, ba mẹ đứng ngoài." Người lớn vẫn làm mẫu chậm rãi, vẫn ngồi cạnh, chỉ là không làm hộ và không ngắt quãng khi bé đang tập trung.

Bắt đầu bằng một chiếc kệ thấp và một tuần kiên nhẫn để bé tự đi giày. Đó đã là Montessori tại nhà rồi.