Đọc sách cho bé từ sơ sinh: bắt đầu thế nào để bé chịu ngồi nghe

Câu hỏi hay gặp nhất là: đọc sách cho một em bé chưa hiểu gì thì có ích gì? Câu trả lời ngắn: bé không hiểu nội dung, nhưng bé đang thu nhận nhịp điệu, ngữ điệu, vốn từ và quan trọng nhất là cảm giác rằng thời gian có sách là thời gian dễ chịu.

Bắt đầu từ khi nào

Bất cứ lúc nào, kể cả tuần đầu sau sinh. Ở giai đoạn đó bé nghe giọng chứ không nhìn tranh, nên đọc gì cũng được — thậm chí đọc báo cũng có tác dụng tương tự. Nhưng cầm một cuốn sách tranh lên vẫn tốt hơn, vì nó tạo thói quen cho chính ba mẹ.

Đọc thế nào theo từng giai đoạn

0-6 tháng. Bé nằm trong lòng, sách để cách mặt khoảng ba mươi centimet. Chọn sách tương phản mạnh, ít chi tiết. Mỗi lần một đến hai phút. Giọng đọc quan trọng hơn nội dung: lên xuống, đổi giọng, ngân dài.

6-12 tháng. Bé bắt đầu với tay giật sách và đưa lên miệng. Đây là hành vi bình thường, không phải bé phá. Chuyển sang sách vải hoặc sách bìa cứng để bé cầm được thật. Sách vải ehon hay các loại sách vải mềm dùng tốt trong giai đoạn này vì bé ngậm được mà không hỏng.

12-24 tháng. Bé thích lật trang, chỉ tay vào hình và đòi đọc đúng một cuốn hai mươi lần liên tiếp. Sự lặp lại này rất có giá trị: mỗi lần đọc lại, bé lấy thêm được một lớp thông tin mới. Hãy chiều theo.

2-3 tuổi. Bé bắt đầu ngồi nghe hết một câu chuyện ngắn, trả lời câu hỏi đơn giản và kể lại đoạn mình nhớ. Đây là lúc mở rộng sang sách có cốt truyện.

Bốn kỹ thuật làm buổi đọc khác hẳn

Đọc theo hình chứ không theo chữ. Với bé dưới hai tuổi, không cần đọc đúng từng chữ trong sách. Chỉ vào tranh và nói về nó: "Con mèo này đang trốn sau cái ghế kìa". Cách này tạo ra nhiều hội thoại hơn hẳn.

Đặt câu hỏi mở. Thay vì "đây là con gì?", hãy hỏi "con nghĩ bạn ấy sắp làm gì?". Câu hỏi mở không có đáp án sai nên bé thoải mái trả lời.

Nối sách với đời sống của bé. "Bạn gấu này cũng đi dép giống con nhỉ". Bé nhớ lâu hơn rất nhiều khi câu chuyện chạm vào thứ bé biết.

Dùng giọng khác nhau cho từng nhân vật. Hơi ngại lúc đầu, nhưng đây là thứ khiến bé bám vào câu chuyện chặt nhất.

Xử lý những tình huống quen thuộc

Bé giật sách và gặm. Bình thường ở dưới một tuổi. Đưa bé một cuốn sách vải riêng để cầm, ba mẹ cầm cuốn đang đọc.

Bé bò đi giữa chừng. Cứ đọc tiếp một lúc. Nhiều bé vẫn nghe trong lúc chơi chỗ khác. Nếu bé không quay lại, dừng và thử lại lúc khác.

Bé chỉ đòi một cuốn duy nhất. Đọc cuốn đó. Sự lặp lại là cách trẻ nhỏ học. Có thể thêm một cuốn mới ngay sau cuốn quen thuộc.

Bé lật lung tung không theo thứ tự. Không sao. Ở tuổi này, việc lật trang mới là hoạt động chính, câu chuyện chỉ là phụ.

Xây thói quen bền

• Chọn một khung giờ cố định, thường là trước khi ngủ, và giữ nguyên
• Để sách ở nơi bé tự lấy được, ngang tầm mắt bé, bìa quay ra ngoài
• Số lượng ít mà thay đổi định kỳ tốt hơn một giá đầy sách bé không bao giờ chạm tới
• Cho bé nhìn thấy ba mẹ đọc sách của người lớn — trẻ bắt chước hành vi chứ không nghe lời khuyên

Mục tiêu của việc đọc sách cho trẻ dưới ba tuổi không phải là bé hiểu câu chuyện. Mục tiêu là tới năm tuổi, bé thấy sách là thứ quen thuộc và dễ chịu chứ không phải nghĩa vụ.